Home Edukuj se Da li ste i vi jedni od onih koje češto obuzima stres?

Da li ste i vi jedni od onih koje češto obuzima stres?

-

Svi ste sigurno čuli ili pomislili na svakodnevnom nivou „pod stresom sam“, „baš mi je stresan dan“ itd.  Ubrzan tempo života, obavljanje više životnih uloga, pretjerani pritisci u porodici, na poslu, težnja za uspjehom na svim poljima su itekako preduslovi za stvaranje situacija koje često doživljavamo stresnim. Šta je ustvari stres? 

Nespecifični odgovor tijela na bilo koji zahtjev (stresor), bilo da je izazvan, ili da rezultuje prijatnim ili neprijatnim uslovima” (autor Hans Selye).Dakle,  stresor  je spoljašnji događaj, a stres je unutrašnje stanje.

Nije svaki stres prozrokovan događajima koje percipiramo kao negativne, kako se inače uglavnom podrazumijeva u svakodnevnom životu. U skladu s tim, prepoznaju se određeni tipovi stresa:  eustres – dobar, pozitivni stres  (vjenčanje, slavlja, zaljubljivanje, itd.), distres – negativni stres, izaziva nelagodu (bolest, smrt bliske osobe,  otkaz na poslu, razvod braka…), neustres – neutralan stres (situacije koje su niti pretjerano pozitivne niti pretjerano negativne).

Stres ima svoje faze nastanka:

događaj (situacija) → subjektivna procjena (da li je situacija važna, opasna..) → izmjene u psihičkom i fiziološkom funkcionisanju

Dakle, najviše od subjektivne procjene samog događaja zavise i naše reakcije na stresore. Poznato je da ne reaguju svi isto na negativne događaje te se sigurno pitate zašto je to tako. Osim subjektvne procjene situacije, posljedice uticaja stresora zavise i od toga šta čovjek čini (bori se, povlači, miri se sa situacijom);  ličnih karakteristika (osobine, pol, godine..), od okoline (trajanje same stresne situacije, postojanja socijalne podrške itd).

stres

Izvor stresa su svi spoljašnji ili unutrašnji zahtjevi koji zahtjevaju prilagođavanje osobe i/ili promjenu u dotadašnjem funkcionisanju.  To implicira da i npr. neka pozitivna promjena koju ste mnogo priželjkivali i radili na tome da je dostignete, takođe može da bude izvor stresa.

Posljedice uticaja stresora se prepoznaju na svim nivoima našeg funkcionisanja: na saznajnom – nedovoljna koncentracija,  povećan broj grešaka, smanjena procjena situacije; na emocionalnom – napetost, hipohondrija, razdražljivost, netolerancija,  tuga,  krivica,  depresija, obeshrabrenje; na nivou ponašanja  – gubitak volje za aktivnosti, odsustvovanje s posla, povećana potrošnja alkohola, kafe, droge, niži nivo energije, sumnjičavost, izbjegavanje drugih, na fiziološkom nivou – bolovi u želucu, pojačano lupanje srca, znojenje, drhtavica, dijareja, crvenilo lica, nesanica ili prekomjerno spavanje, gubitak apetita ili pojačan apetit itd.

Ukoliko ste prepoznali kod sebe da ste na neki način ili određen vremenski period pod stresom, pratite idući tekst te saznajte koje su strategije prevladavanja stresnih situacija i kako jačati otpornost na stres.

Topić Sanja, dipl. psiholog, psihoterapeut pod supervizijom